ค่าคอม Affiliate เป็นเงินได้ 40(2) หรือ 40(8)? คำตอบที่คนปักตะกร้าต้องรู้

ถ้าคุณเคยลองค้นหาคำตอบเรื่องนี้ใน Google คุณจะเจอสิ่งที่น่าหงุดหงิดมาก — บางเว็บบอกว่าเป็น 40(2) บางเว็บบอกว่าเป็น 40(8) และทั้งสองฝั่งก็ดูน่าเชื่อถือพอๆ กัน ทั้งธนาคาร ทั้งสำนักงานบัญชี ทั้งสื่อการเงิน

ปัญหาคือความต่างระหว่างสองประเภทนี้ ไม่ใช่เรื่องเล็ก มันหมายถึงเงินหลักแสนบาทที่คุณจะได้หักหรือไม่ได้หัก

บทความนี้จะอธิบายว่าทำไมถึงตอบไม่เหมือนกัน และหลักที่ใช้ตัดสินจริงๆ คืออะไร

ต่างกันแค่ไหน? ดูจากตัวเลข

สมมติปีนี้คุณมีรายได้จากค่าคอมมิชชั่น 1,000,000 บาท

ฐานภาษีต่างกัน 500,000 บาท จากรายได้ก้อนเดียวกัน — นี่คือเหตุผลที่คำถามนี้สำคัญมาก

หมายเหตุสำคัญ การหักเหมา 60% ของเงินได้ 40(8) ใช้ได้เฉพาะกิจการที่กำหนดไว้ในพระราชกฤษฎีกา ไม่ใช่ทุกอาชีพจะหักเหมาได้ ถ้าไม่เข้าข่ายต้องหักตามจริงและต้องมีเอกสารครบ

ทำไมแต่ละเว็บถึงตอบไม่เหมือนกัน

เพราะทั้งสองฝั่งต่างก็มีเหตุผล

ฝ่ายที่บอกว่าเป็น 40(2) มองว่าค่าคอมมิชชั่นคือ "ค่านายหน้า" ซึ่งเป็นตัวอย่างที่กฎหมายระบุไว้ในเงินได้ประเภทที่ 2 ตรงตัว

ฝ่ายที่บอกว่าเป็น 40(8) มองว่าถ้าคุณทำเป็นธุรกิจ มีต้นทุน มีการลงทุน มีทีมงาน มันคือการประกอบธุรกิจ ไม่ใช่แค่การรับทำงานให้

และความจริงคือ — ทั้งสองฝ่ายถูก แต่ถูกคนละสถานการณ์

หลักที่ใช้ตัดสินจริง: ไม่ได้ดูจากชื่อ

จุดที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิดคือคิดว่า "ถ้าเรียกว่าค่าคอมมิชชั่น ก็ต้องเป็น 40(2)"

แต่ในทางปฏิบัติ กรมสรรพากรไม่ได้ดูจากชื่อที่เรียก แต่ดูจากลักษณะของสิ่งที่คุณทำจริง ว่าเข้าข่าย:

• "การรับทำงานให้" → มีแนวโน้มเป็น 40(2)
• "การประกอบธุรกิจ" → มีแนวโน้มเป็น 40(8) ปัจจัยที่นำมาพิจารณาประกอบ เช่น
  

1. คุณมีลูกจ้างหรือทีมงานไหม — ถ้าจ้างคนช่วยไลฟ์ ช่วยตัดต่อ ช่วยตอบลูกค้า จะเอนไปทาง 40(8)
2. คุณมีต้นทุนและการลงทุนมากแค่ไหน — ซื้อสินค้ามารีวิวเอง ยิงแอดเอง เช่าสตูดิโอ ซื้ออุปกรณ์ไลฟ์ ก็เอนไปทาง 40(8)
3. ทำเป็นกิจจะลักษณะหรือทำเป็นครั้งคราว — ทำทุกวัน มีระบบ มีแผน ต่างจากรับงานนานๆ ครั้ง
4. มีสถานประกอบการหรือไม่

เส้นแบ่งที่ใช้ได้จริงที่สุด

ถ้าจะให้จำง่ายๆ หลักที่ใช้กันในทางปฏิบัติคือ

รับค่าจ้างหรือค่าคอมจากคนอื่นอย่างเดียว → เอนไปทาง 40(2)ขายของของตัวเอง หรือทำเป็นธุรกิจมีต้นทุน → เอนไปทาง 40(8)

ปัญหาคือ นักปักตะกร้าอยู่ตรงกลางพอดี — คุณไม่ได้ขายของตัวเอง แต่คุณก็ลงทุนซื้อของมารีวิว ยิงแอด และจ้างคนช่วย

นี่คือเหตุผลที่เรื่องนี้ถึงเถียงกันไม่จบ และเป็นเหตุผลที่ควรให้ผู้ทำบัญชีดูเคสของคุณเป็นรายบุคคล แทนที่จะเชื่อคำตอบสำเร็จรูปจากอินเทอร์เน็ต

สิ่งที่คุณควรทำตั้งแต่วันนี้

ไม่ว่าสุดท้ายเคสของคุณจะเป็นประเภทไหน มี 4 อย่างที่ทำได้เลย

1. แยกบัญชีธนาคารธุรกิจออกจากบัญชีส่วนตัว เพราะถ้าถูกเรียกตรวจ ภาระพิสูจน์อยู่ที่คุณ ไม่ใช่เจ้าหน้าที่

2. เก็บใบ 50 ทวิ ให้ครบทุกใบ ทุกใบที่หายไป คือเครดิตภาษีที่คุณจ่ายไปแล้วแต่ขอคืนไม่ได้

3. เก็บหลักฐานค่าใช้จ่ายทุกอย่าง ค่าแอด ค่าสินค้าที่ซื้อมารีวิว ค่าจ้างทีมงาน ค่าอุปกรณ์ — แม้จะยังไม่รู้ว่าจะได้หักหรือเปล่า ก็เก็บไว้ก่อน เพราะถ้าไม่มีเอกสารเลย จะหักไม่ได้แน่นอน

4. อย่าลืม ภ.ง.ด.94 ถ้าเคสของคุณเป็นเงินได้ประเภท 40(5)–(8) และครึ่งปีแรกมีเงินได้เกิน 60,000 บาท คุณต้องยื่นแบบครึ่งปีในช่วงเดือนกรกฎาคม–กันยายน ซึ่งเป็นข้อที่คนพลาดกันเยอะที่สุด

ไม่แน่ใจว่าเคสของคุณเป็นประเภทไหน?ทักมาเล่าให้เราฟังได้เลยว่ารับงานยังไง มีต้นทุนอะไรบ้าง เราจะดูให้และอธิบายเหตุผลว่าทำไมถึงแนะนำแบบนั้น — คุยกับผู้สอบบัญชีฟรี 30 นาที ไม่มีค่าใช้จ่าย ไม่ผูกมัดLINE: @accountizer